• دوشنبه ۷ آبان ماه، ۱۳۹۷ - ۰۸:۴۴
  • دسته بندی : سیاسی
  • کد خبر : 978-592-5
  • خبرنگار : ----
  • منبع خبر : گزارش

/یادداشت/

قتل خاشقچی و پاسخ به دو پرسش بنیادین

کاریکاتور از : هفته نامه اشپیگل

فشار رسانه‌های بین المللی ، افکار عمومی و کشورهای غربی بر عربستان سبب شده که مسوولان این کشور پادشاهی تاکنون سه بار روایت خود از چگونگی مرگ جمال خاشقچی روزنامه نگار منتقد سعودی را تغییر دهند.
به گزارش خبرنگار ایسنا-منطقه سمنان، با وجود اینکه چهار هفته از مرگ دردناک این روزنامه‌نویس می‌گذرد هنوز نحوه مرگ او و آنچه بر سر جنازه وی آمده در پرده ای از ابهام قرار داشته و سعودی‌ها در جلوی چشم میلیاردها شهروند جهان که پیگیر این خبر که در وسعتی بین‌المللی بازتاب داشته، به قلب واقعیت پرداخته و از توضیحی روشن در این خصوص امتناع می‌ورزند.
در این نوشتار بدون آنکه بخواهم به ابعاد این خبر بپردازم تنها از منظر رسانه ای به دنبال طرح این دو پرسش ساده‌ هستم؛ نخست آنکه چرا قتل بی‌رحمانه و فجیع یک روزنامه‌نگار تا این حد ابعاد بین‌المللی پیدا کرده و برای چند هفته به یکی از تیترهای مهم رسانه‌های جهان تبدیل می شود. و دوم اینکه چرا با وجود اذعان سعودی‌ها به قتل از پیش برنامه‌ریزی شده این روزنامه‌نگار و ادعای دستگیری عاملان و آمران آن، هنوز خبری از جنازه جمال خاشقچی نیست.

دادستان عربستان در آخرین روایت خود از این حادثه در چهارمین هفته پس ار ناپدید شدن و مرگ تکان دهنده خاشقچی بالاخره پذیرفت که مرگ این روزنامه نگار منتقد، عمدی و برنامه‌ریزی شده بوده است واقعیتی که البته از همان روزهای نخست رسانه‌ای شدن این خبر از سوی رسانه‌های مختلف به آن اذعان شد.

بی‌شک واشنگتن‌پست و نیویارک تایمز دو روزنامه معتبر جهانی در غرب، رسانه‌های ترک که با نشر قطره چکانی اطلاعات به مدیریت فضا پرداختند و خصوصا خبرگزاری‌های نزدیک به حزب حاکم و البته الجزیره خبرگزاری قطری به عنوان اثرگذارترین رسانه دنیای عرب، بیشترین نقش را در مدیریت فضای بعد از قتل خاشقچی داشته و با تهییج افکار عمومی، سعودی‌ها را واداشتند که حداقل تاکنون بخشی از واقعیت این قتل بدوی را پذیرفته و به آن اعتراف کنند.

اگرچه نمی توان اعتمادی به روایت‌های سعودی‌ها از قتل فجیع این روزنامه‌نگار داشت چرا که تجربه نشان می‌دهد که خاندان حاکم بر سعودی در این پرونده نیز به دنبال سرپوش نهادن بر آنچه در پشت دیوارهای سفارتشان افتاده؛ هستند و از همین رو بوده که در این سه-چهار هفته سه روایت کاملا متضاد از این ماجرا به‌دست دادند.

 بدیهی ست که در ادامه نیز نمی‌توان به دیگر روایت‌های آنها چندان اعتماد داشت؛ چرا که آنها به شکل کاملا آشکار و ناشیانه‌ای در پی انحراف افکار عمومی هستند و لذا اگر مجبور نشوند به هیچ وجه جنبه‌های دیگری از حقیقت این قتل را برملا نخواهند کرد کما اینکه ابهام در سرنوشت جنازه‌ای که عاملان وقوع آن دستگیر شدند نیز بیشتر به یک طنز تلخ می‌ماند.
به نظر می‌رسد که مهمترین دلیل تاخیر سعودی‌ها در رسانه‌ای کردن خبر کشف جسد جمال خاشقچی بیش از هر چیز به چگونگی قتل این روزنامه‌نگار و روایت هولناک احتمالی از آن برمی‌گردد. روایتی که تا حدودی از قول منابع آگاه نیز رسانه‌ای شده است.  به‌نظر می‌رسد چرایی عدم پیدا شدن جنازه و ابهام در سرنوشت آن را باید در همان خبر مثله شدن جمال خاشقجی که از همان روزهای آغازین به رسانه‌ها درز پیدا کرد، جست. قتل و مثله کردن این روزنامه‌نگار چنان فجیع و غیرانسانی است که سعودی‌ها شهامت رسانه‌ای کردن آن را ندارند و می‌کوشند با خرید زمان تا حد امکان از توجه و حساسیت افکار عمومی جهان در خصوص این خبر بکاهند. ضمن اینکه اگر بعدتر خبری در خصوص انتقال پنهانی جنازه و خاک کردن آن در همان روزهای نخست، رسانه‌ای شد نباید چندان تعجب کرد.

توجه و تمرکز افکار عمومی بر اخبار معمولا با گذر زمان رابطه کاملا مستقیم دارد و سعودی‌ها هرچه بتوانند زمان بخرند، توان مدیریت بیشتری در خصوص این خبر و پیامدهای ناشی از آن خواهند داشت، ترفندی که تا همین امروز هم تا حدی توانسته‌اند از آن بهره بگیرند. اگرچه با وجود گذر زمان خبر قتل جمال خاشقچی هنوز یکی از تیترهای مهم رسانه‌های جهان بوده و خبرنگاران هر خبری در خصوص این پرونده را با حساسیت بازتاب می دهند. خبری که حتی خبر مهم ارسال بسته‌های پستی به مقامات ارشد سابق امریکا و منتقدان ترامپ و یا تداوم کشتار یمنی ها به دست آمران قتل خاشقچی هم نتوانست از اهمیت آن در رسانه‌های دنیا بکاهد.

و اما چرا مرگ یک روزنامه‌نویس تا این حد ابعاد جهانی پیدا کرده و پایه‌های یک پادشاهی ثروتمند که حاضر است دلارهای نفتی‌اش را برای سرپوش نهادن بر اقدامات نابخردانه خود هم به پای خیلی‌ها بریزد تا این حد انعکاس یافته و مهمتر از آن افکار عمومی جهانیان را جریحه‌دار می‌کند؟.

انعکاس وسیع قتل خاشقچی را باید از دو جنبه بررسی کرد نخست نحوه کشاندن او به قتلگاهش در پشت دیوارهای سفارت کشورش که پیش از ورود وی کارکنانش را به بهانه ای مرخص و پس از خاموش کردن دوربین هایی که لحظه به لحظه اوقات سفارتخانه را ثبت می کردند، وی را به آنجا کشانده و او را به شکل فجیعی به قتل رساندند و اینک علی‌رغم پذیرفتن قتل وی، به شکل حیرت آور و طنزآلودی، از وجود جنازه وی اظهار بی‌اطلاعی می‌کنند!.

 جنبه دیگر به جایگاه خاشقجی به عنوان یک روزنامه‌نویس و قلم به دست هوادار دموکراسی آنهم در کشوری که با بدیهی‌ترین اصول دموکراسی بیگانه‌است؛ برمی‌گردد.

اما به نظر راقم این سطور آنچه فراتر از همه اینها به جهانی شدن این خبر و تمرکز افکار عمومی جهان بر آن و مهمتر از آن به دردآور بودن مرگ این روزنامه‌نگار و واکنش‌ها به آن انجامید، تبدیل شدن خاشقجی به یک نماد و سمبل بود. در واقع خاشقجی با مرگش به سمبل و نمادی از خونخواری حاکمیت پادشاهی سعودی و عدم سرسپردگی روزنامه نگاران مستقل به صاحبان قدرت، تبدیل شد و این همان چیزی است که سبب شد قتل خاشقچی فراتر از قتل یک نفر باشد. مرگ خاشقچی تنها یک قتل نیست مرگ خاشقچی به واسطه بازتاب جهانی آن و اثر آن بر وجدان بشری به یک نماد تبدیل شده است.

پرونده خاشقچی در واقع به نمودی روشن از قربانی کردن حقوق بشر و ارزش‌های انسانی در پیش پای دلارهای نفتی و قراردادهای میلیاردی تسلیحاتی تبدیل شده است.

اگرچه پرونده این روزنامه‌نویس منتقد عرب پس از سخترانی رجب طیب اردوغان وارد فاز جدیدی شد، اما رئیس جمهور ترکیه که از پیش برای سخنرانی در خصوص این پرونده تبلیغات گسترده‌ای کرده بود و به نظر می‌رسید با توپ پر به پارلمان حزب عدالت و توسعه می‌آید برخلاف انتظارها در آن هیچ نوری به زوایای تاریک و مبهم پرونده خاشقچی نتاباند و به نظر می‌رسد تلاش‌های پشت پرده سعودی‌ها، سفر غیرمنتظره رئیس سیا و تماس‌های مداوم پامپئو ، تلاش‌های ولیعهد بن سلمان و... در روز منتهی به سخنرانی اردوغان کار خود را کرده و این سخنرانی بدون اینکه اطلاعات تازه چندانی به رسانه ها بدهد تنها با طرح چند پرسش که پیشتر نیز از سوی فعالان رسانه‌ای نیز به کرات مطرح شده بود به پایان رسید اگرچه با وجود کم تحرکی ادامه دار ترک ها هنوز هم می‌توان به مقامات این کشور امید داشت تا در روزهای پیش رو به بیان زوایای پنهان مانده این پرونده بپردازند و پاسخی روشن به صدها سوال مردم جهان در این خصوص بدهند .

به قلم: هوشنگ حبیبی بسطامی-ایسنا سمنان


انتهای پیام

ارسال خبر به دوستان

* گیرنده(ها):

آدرس ایمیل ها را با علامت کاما از هم جدا نمایید. (حداکثر 3 آدرس پست الکترونیکی گیرنده را وارد نمایید)
متن ارسال:

ارسال نظر

نام و نام خانوادگی:
آدرس سایت شما:
* آدرس پست الکترونیکی:
* متن:
* کد مقابل را وارد نمایید: