• دوشنبه ۲۸ اسفند ماه، ۱۳۹۶ - ۰۸:۳۸
  • دسته بندی : فرهنگی و هنری
  • کد خبر : 9612-3394-5
  • خبرنگار : ----
  • منبع خبر : گزارش

نوروز براي ديدن این پرنده به شاهرود بیایید

پرنده‌ای که برای دشمنانش آواز می‌خواند!

اشاره:

آسمان «همه جا»،آبي است اما آسمان «همه جا» يك رنگ نيست،آسمان ،آسمان است ،اما "پرنده هم كه باشي ،روزي آسمان را تمام مي كني" و آنجا است كه به آخر «پايان» ميرسي و «پايان» تازه آغاز است،آغاز راهي كه هرگز به پايان نمي رسد.

"آسمان همه جا" آبي است ،اما لايد، آبي «همه جا» آسمان نيست،كه زاغ بور ،تنها در آبي آسمان ایران پر مي گشاید .

شاید اين پرنده كوچك ، تمام آسمان زمين را پر زده باشد و در آبي آسمان ایران چيز ديگري ديده باشد ،شاید آبی آسمان ایران،"آبي" ديگري است شاید در اين آبي آسمان ایران، رازي است،كه به هر خطي و از هر سو که بخوانيش ،آبی دیگری باشد...

به گزارش خبرنگار ایسنا-منطقه سمنان، تماشای پرندگان، نوعی گردشگری است که سالهاست در بین مردم دنیا رواج یافته و علاقمندان فراوانی با رفتن به طبیعت به این تفریح سالم می پردازند. آرامش و لذت دیدن پرنده به حدّی است که بسیاری از روانشناسان آن را راه حلّی برای آرامش فکری و تقویت روحیه افراد می دانند. پرنده‌نگری بخشی از فعالیّت بوم گردی (اکوتوریسم) به شمار آمده و گونه‌ای از سرگرمی است که مربوط به مشاهده و بررسی پرندگان در طبیعت می‌شود.

به هر حال اگر علاقمند به دیدن پرندگان و خصوصا این پرنده اختصاصی آسمان کویر ایران هستید بهتر است نوروز به شاهرود و از آنجا به پارک ملی توران سفر کنید.

در کشور ما بر اساس آخرین فهرست ذکر شده در مجلّات علمی بالغ بر 517 گونه پرنده شناسایی شده است. از این تعداد که متعلّق به 80 خانواده و 10 راسته اند، حدود 320 گونه در ایران زادآوری می کنند.

90 گونه مهاجر زمستانه و 24 گونه مهاجر عبوری اند. مابقی نیز جزو پرندگان کمیاب، اتفاقی و رها شده از قفس محسوب می شوند. به لحاظ آماری 70 در صد پرندگان ایران مهاجرند و در زمستان و یا تابستان برای زادآوری به ایران می آیند.

زاغ بور گونه اندمیک یا بومی انحصاری پرندگان ایران است، گونه ای که در هیچ کشور دیگری مشاهده نمی شود و بیشتر در منطقۀ خوارتوران شاهرود زیست می کند. این گونه همه ساله گردشگران و محققان بسیاری برای دیدن و مطالعه به سوی خود جلب می نماید.

پارک ملی و منطقه حفاظت شده توران در 140 کيلومتري جنوب شرقي شاهرود و در نزديکي شهر زیبای بيارجمند قرار دارد و با يک ميليون و 465 هزار هکتار وسعت بزرگترين پارک ملی کشور از لحاظ تنوع جانوري و پوشش گياهي محسوب مي شود.

نام فارسي این پرنده «زاغ بور» یا «بور زاغ» و یا «زاغ كويري» است و نام انگليسي آن ( Iranian Ground – Jay )، نام علمي: ( Podoces Pleskie ) و از خانواده كلاغيان ( Corvidae ) محسوب می شود.

رنگ نخودي- نارنجي به همراه نوار سفيد آذين شده بر روي بال هاي اين پرنده به همراه سياهي اعجاب انگيزي که در تلألو خورشيد جلايی به رنگ سبز- آبي نمایان می سازد اين گونه را منحصر بفرد نموده است. صداي خوش اين پرنده از ساير کلاغ ها متمايز است. زاغ بور 24 سانتيمتر طول دارد و به هُد هُد بدون تاج سر شباهت دارد. زاغ بور صدايي دلنشين و آهنگين دارد كه اين ويژگي بر جذابيتش افزوده است. این پرنده رفتاري بسيار فريبکارانه و عجيب دارد، بطوریکه بيشتر روي زمين راه رفته و بسرعت مي دود تا از مقابل ديدگان پنهان شود.

زاغ بور برخلاف ساير کلاغ‌ها که اشياي براق را مخفي مي کنند همانند مورچه به ذخيره‌سازي غذا مي پردازد. اين پرنده قلمرو طلب تنها يک جفت اختيار مي‌کند و وقتي در محدوده اي يک جفت از اين پرنده مشاهده شد بايد مطمئن بود که به شعاع 500 متري نمي‌توان زاغ دیگری را مشاهده کرد. پرندگان نر و ماده در پرورش و بزرگ کردن جوجه‌ها همکاري مي‌کنند.

اردیبهشت ماه فصل زادآوري و جوجه کشي زاغ‌بور در بوته زارهاي پارک ملی توران شاهرود است. به خاطر ترس از خورده شدن جوجه ها توسط مارها، این پرنده بر روي گياهان قيج، کاروان کش و یا طاق و در فاصله 80 سانتيمتري از سطح زمين لانه مي‌سازد. زاغ بور هر سال بین چهار تا شش عدد تخم مي گذارد. این پرنده لانه خود را در ميان بوته‌هاي بياباني ساخته و كف آن را با پشم گوسفند، الياف گياهي و گِل مي پوشاند. در اواسط اسفند ماه زماني كه هنوز سردي زمستان در دشت مي وزد، زاغ ماده تخم‌های شيري رنگ خالدار خود را در لانه می‌گذارد.

جوجه‌ها پس از حدود 20 روز با چشم‌هاي بسته سر از تخم بیرون می‌آورند. در روزهای آغازین تولد بدنشان بدون پر است. لاروِ پروانه‌ها غذاي اصلي اين جوجه‌ها را تشكيل مي‌دهد. جوجه‌ها تقريباً پس از 15 روز از لانه بيرون مي آيند تا همراه پدر و مادر بر روي زمين بدوند و شیوه زندگي را بياموزند. تا زماني که تخم و يا جوجه‌ها در لانه باشند، پرنده بالغ در صورت احساس خطر به سرعت از لانه دور شده و سر بوته‌اي مي‌‌نشيند و آواز سر مي‌‌دهد تا دشمن آن را دنبال کرده و از لانه دور شود. پرندگان شکاري، گربه‌سانان کوچک، مار و روباه از دشمنان طبیعی این پرنده به شمار می‌روند.

زاغ بور به طور مکرر بر زمين راه رفته و با نوك قوى خود دانه ها را از روى زمين جمع مى كند، سپس بعضى را خورده و برخی را با خود حمل مى كند، چند گام را به سرعت طی نموده و در سايه بوته قيچ آرام مى گيرد و اطراف را وارسى مى كند، سپس با كمال احتياط از نوك خود بهره گرفته و در زمين چاله اى كوچك حفر مى كند، دانه را در چاله قرار داده و روى آن را مى پوشاند. جالب اينكه همه دانه ها را يك جا دفن نمى كند بلكه هر دانه را با فواصل نامعين در يك چاله قرار مى نهد. اين فعاليت از صبح هنگام تا غروب چندين بار تكرار مى شود. هنگام ظهر اندكى به استراحت مى پردازد و دوباره تلاش خود را از سرمى گيرد.

اگر چه نام زاغ بور با تلاش يكي از كارشناسان طبيعت ايران، به «زاغ ايراني» تغيير یافت لیکن از نوع زندگي و رفتار اين پرنده كنجكاو و جستجوگر چيز زيادي نمي دانيم. اخيراً يكي از خبرگزاري ها در گزارشي، اين پرنده را خجالتي، انزوا طلب و انسان گريز معرفي كرده بود حال آنكه قضيه دقيقاً عكس است و رفتارها و تعامل ويژه «زاغ بور» با انسان ها و چوپانان باعث شده از او به عنوان «خروس گله» ياد كنند. پرنده اي كه دويدن را به پرواز كردن ترجيح مي دهد. رفتار زاغ بور به راستي غريب است. بيشتر وقت ها در حال دويدن است. بعضي از آنان با ديدن انسان يا خودرو احساس خطر كرده و فرار مي كنند اما برخي ديگر ترس چنداني از انسان ندارند، البته فاصله ايمني را رعايت نموده و به فعاليت هاى روزمره خود مى پردازند، مهم آنکه در این بین زيرچشمى مراقب تمام رفتارهاى انسان هاى پيرامون خود هستند. از این روست که محلی ها این پرنده را احمق دَوون می نامند.

اين پرنده يکي از عوامل موثر در بيانزدايي محسوب می شود ولي به دليل تعداد کم آن در عرصه‌ها، اين نقش نمي‌تواند خيلي پر رنگ باشد. اگر جمعيت زاغ بور به خصوص در مناطقي که کوير در حال پيشروي است، بیشتر شود ديگر نيازي به عملیات بيابان زدايي از قبيل مالچ پاشي، کاشت آتريپلکس (اسفناج وحشي) و تاغ کاري نيست. در حال حاضر با مطالعات پراكنده اى كه انجام شده نمى‌توان درباره وضعيت زيستى زاغ بور اظهارنظر قطعى كرد اما به نظر مى‌رسد خطرى جدى نسل آن را تهديد نمى‌كند به ويژه آنكه اهالى و چوپانان مناطق بيابانى آن را خوش يُمن می‌دانند. گفته می‌شود این پرنده کويري در خطر انقراض نيست ولي جمعيت آن رو به کاهش است.

به هر روی براي ديدن زاغ‌بور باید به شاهرود و از آنجا به سمت خوارتوران سفر كنيد، سفر به شاهرود علاوه بر مسیر اتوبان تهران-مشهد (کیلومتر 400) از طریق خطوط ریلی و هوایی نیز امکان پذیر است. اوايل تابستان و پاييز فصول مناسبي برای دیدن زاغ بور است.

مشاهده پرندگان منطقه پارک ملی توران با سفری تخصصی به این منطقه لذت بخش و به یادماندنی است. جدای از مناظر کویری خوارتوران مانند منطقۀ نمونه گردشگری رضا آباد و آرامگاه جرجیس نبی (روستای هدف گردشگری زمان آباد)، مشاهده حیات وحش منطقه از جمله گورخر آسیایی می تواند از موارد برنامه سفر شما باشد.


انتهای پیام

ارسال خبر به دوستان

* گیرنده(ها):

آدرس ایمیل ها را با علامت کاما از هم جدا نمایید. (حداکثر 3 آدرس پست الکترونیکی گیرنده را وارد نمایید)
متن ارسال:

ارسال نظر

نام و نام خانوادگی:
آدرس سایت شما:
* آدرس پست الکترونیکی:
* متن:
* کد مقابل را وارد نمایید: